Punca Kasut Berkulat dan Cara Cegah Sebelum Rosak

Pernah tak buka almari, tengok kasut lama, “eh, ada tompok putih pelik?”

Ramai tak tahu sebenarnya kasut boleh berkulat, terutamanya bila lama tak dipakai atau disimpan dalam tempat lembap.

Yang lagi bahaya, ada juga yang terus pakai balik tanpa sedar kulat tu boleh rosakkan material dan buat bau hapak makin kuat. Kulat ni bukan sekadar kotor, dia boleh makan permukaan kasut perlahan-lahan sampai nampak pudar atau reput.

Jadi sebelum kasut kesayangan jadi mangsa, jom faham kenapa benda ni boleh jadi dan macam mana nak elakkan.

Apa Punca Kasut Berkulat?

Pernah tak satu hari, tengah nak capai kasut kegemaran, baru perasan ada tompok putih halus dekat tepi tapak atau dalam lining kasut?

Kalau ya, itu tanda awal kulat dah mula tumbuh.

Sebenarnya, kulat ni tak muncul tiba-tiba. Ia datang bila:

• Kasut disimpan dalam tempat lembap, macam almari tertutup atau bilik tanpa pengudaraan.

• Kasut tak dikeringkan betul-betul lepas pakai, terutama lepas hujan atau kaki berpeluh.

• Bahan seperti kain, suede, atau faux leather mudah perangkap lembapan dan peluh.

Kulat suka tempat yang gelap, lembap, dan ada bahan organik seperti lapisan gam, kain, atau sisa peluh. Bila cukup semua syarat tu, dia akan mula merebak perlahan-lahan tanpa kita sedar.

Kenapa masalah ni lebih kerap di Malaysia

Kelembapan di Malaysia jarang turun bawah 70 peratus sepanjang tahun. Di negara empat musim, kasut ada beberapa bulan udara kering untuk pulih. Di sini tidak ada. Jadi penjagaan yang di tempat lain boleh dibuat sekali setahun, di sini kena jadi rutin bulanan.

Jenis Kasut Yang Paling Mudah Berkulat

Sesetengah jenis kasut memang lebih mudah berkulat daripada yang lain. Berikut antara kategori yang paling berisiko:

• Suede dan canvas: bahan ni serap peluh dan lembapan dengan cepat, jadi kalau tak kering betul-betul, kulat senang tumbuh.

• Kasut kulit tiruan yang tebal: permukaannya tak bernafas macam kulit asli, jadi bila lembap, ia jadi tempat sempurna untuk kulat.

• Kasut yang jarang dipakai: walaupun disimpan elok, bila udara tak lalu, lembapan akan terkumpul perlahan-lahan, cukup untuk kulat mula hidup.

Jadi kalau kasut tu jarang digunakan, pastikan tetap keluarkan dari almari sekali-sekala untuk bernafas.

Material yang lebih senang dijaga

Kalau anda memang tinggal di rumah yang lembap, material memberi kesan besar pada berapa banyak kerja yang anda perlu buat.

PU premium boleh dilap dengan kain lembap dan cepat kering, contohnya Sofia Luxe Pointed Kitten Heel dan Lily Scallop Block Heel.

Untuk insole, model yang memang direka berlubang supaya peluh tidak terperangkap: Mya Slingback Wedge dan Filia Criss-Cross Sandal, dua-dua ada insole micro-perforated untuk kurangkan peluh dan bau.

Kalau anda mahu fabrik yang bernafas sepenuhnya, Twyla Knit Block Heel guna flyknit.

Ini bukan bermakna kasut tu kebal kulat. Tiada kasut yang kebal. Ia cuma bermakna kerja penjagaan anda jadi lebih ringan.

Bila Kasut Dah Berkulat, Apa Boleh Buat?

Kalau dah nampak tanda-tanda kulat, jangan panik dulu, masih boleh diselamatkan.

Cuma jangan terus pakai, sebab kulat boleh merebak dan buat kaki rasa gatal atau berbau.

Berikut cara paling selamat untuk bersihkan tanpa rosakkan material kasut:

1. Lap lembut dengan kain basah yang dicampur sedikit cuka putih atau baking soda. Dua-dua ni bantu bunuh spora kulat tanpa merosakkan permukaan kasut.

2. Keringkan di tempat teduh. Elak jemur bawah matahari terus, terutama untuk suede, faux leather, atau material lembut.

3. Spray antibakteria ringan kalau ada, untuk elak kulat tumbuh balik.

Buat di luar rumah atau di tempat yang ada aliran udara, dan pakai mask kalau kulat dah banyak. Spora kulat memang tak elok disedut.

Bila kasut tu dah tak boleh diselamatkan

Kalau kulat dah masuk ke dalam lining dan baunya tak hilang walaupun dah dibersihkan dua tiga kali, atau permukaan dah mula reput dan mengelupas, lebih baik berhenti. Kasut tu dah habis riwayat, dan memakainya boleh pindahkan spora ke kasut lain dalam rak yang sama.

Cara Cegah Sebelum Ia Berlaku

Tak kira mahal mana pun kasut tu, kalau cara simpan salah, umur dia tetap pendek. Kunci utama kasut tahan lama datang daripada dua perkara: penjagaan yang betul dan material yang sesuai dengan cuaca kita.

Lima langkah paling berkesan:

1. Keringkan kasut sepenuhnya sebelum simpan, termasuk bahagian lining dan tapak.

2. Letak satu atau dua pek silica gel dalam setiap kotak, dan tukar setiap dua bulan.

3. Guna shoe bag kain yang bernafas, bukan plastik Ziploc atau bekas kedap udara.

4. Keluarkan semua kasut dari rak sekali sebulan dan biar bernafas sehari.

5. Jangan simpan kasut dalam kereta. Haba tinggi campur lembapan adalah keadaan paling teruk.

Tujuh langkah penuh dengan penerangan setiap satu ada dalam cara elak kasut dari berkulat.

Soalan Lazim

Tompok putih tu kulat atau cuma garam dari peluh?

Kalau ia hilang terus bila dilap dengan kain lembap dan tak balik, kemungkinan besar itu garam dari peluh. Kulat pula ada rupa berbulu halus, ada bau hapak, dan akan tumbuh balik di tempat sama kalau punca lembapan tak diselesaikan.

Boleh basuh kasut dalam mesin basuh?

Jangan. Mesin basuh melonggarkan gam dan merosakkan bentuk kasut. Lap dengan tangan dan keringkan di tempat teduh.

Berapa lama kasut boleh disimpan tanpa dipakai?

Tiada had tetap, tapi keluarkan untuk bernafas sekurang-kurangnya sekali sebulan. Kasut yang disimpan setahun tanpa diusik dalam almari tertutup hampir pasti akan ada masalah lembapan.

Silica gel dari kotak kasut tu boleh guna semula?

Boleh, tapi ia akan jenuh lepas beberapa bulan dan berhenti berfungsi. Tukar setiap dua bulan, atau panaskan dalam oven suhu rendah untuk kitar semula.

Kalau satu kasut berkulat, kasut lain dalam rak sama kena juga?

Berkemungkinan besar, sebab punca sebenarnya ialah keadaan rak tu, bukan satu kasut. Periksa semua, dan selesaikan pengudaraan rak tu dulu.

Langkah Seterusnya

Jadikan satu benda ni rutin: sekali sebulan, keluarkan semua kasut, biar bernafas sehari, dan tukar silica gel. Itu je sudah cukup untuk elak kebanyakan masalah.

Kalau ada kasut yang dah tak boleh diselamatkan dan anda perlu ganti, Mya dan Filia dua-dua ada insole berlubang yang membantu dalam cuaca lembap. Pilihan lain ada dalam koleksi terbaru Madre.